-Z- Harfi İle Başlayan Kelimeler - Sayfa 19

ZEBİB a. (ar. zebib). Esk.
1. Kuru üzüm.
2. Kuru incir.

ZEBİD, Yemen’de kent; 25 000 nüf. Ticaret ve el sanatları merkezi.

ZEBRA a. (portekizce söze.). Ata yakın ve postu çizgili memeli hayvan. (Eşanl, ZEBİR.)

—ANSİKL. Zebralar 3 türe ve 6 alttüre ayrılabilir: ender bulunan Burchell ya da Lauw
zebrası (Equus burehelli burehelli), Chap- man zebrası (E. b. antiquorum), Grant zebrası (E. b. boehmi), Grevy zebrası (E. grev- yi), Cape zebrası (E. zebra zebra), ve Hart- mann zebrası (E. z. hartmanni).
Zebraların hepsi Afrika’da, Gün
ey Afrika’ dan Somali’ye kadar uzanan alanda bulunur; Cape zebrası Cape ilinde ve Transke- i'de, Hartmann zebrası Angola ve Namibya’da, Grevy zebrası Etyopya ve Somali’ de yaşar; geri kalan üç alttür coğrafi açıdan Orange ilinden (Burchell zebrasının belki de soyu tükenmiştir) Zambiya ve Tan- zaniya’ya (Chapman zebrası) ve Kenya’ya kadar (Grant zebrası) uzanır Zebralar bir erkeğin çevresinde toplanan birçok dişi ve yavrulardan oluşan sürüler halinde yaşarlar. Dişiler her 4 yılda bir yavru yapar. Eskiden Güney Afrika'da çok yaygın olan dördüncü bir zebra türünün (E. quagga) XIX. yy.'da kökü kurutulmuştur.

ZEBRASOMA a. (fr. zöbre, zebra ve yun. soma-atos, bedenden). Yanlarında düşey çizgiler bulunan, kuyruk sapındaki dikenleri dikilebilen, cerrahbalıkları öbeğinden kemiklibalık cinsi. (Zebrasomalar mercan kayalıklarında bulunan, daha çok otçul balıklardır. Acanthuridae familyası.)

ZEBU a. (belki de tibet dilinde zeba, deve hörgücü’nden). Asya'ya ve tropikal Afrika ile Madagaskar'a özgü, evcil, gevişge- tiren, memeli hayvan. (Bil. a. Bos indicus; boynuzlugiller familyası; sığırlar oymağı.)

—ANSİKL. Zebu sığır büyüklüğündedir. Sığırdan daha önce, belki de İ.Q V. binyıl'da evcilleştirildiği sanılmaktadır. Sığırdan başlıca ayrılığı omuzunun üzerinde büyücek bir kas tümseğinin bulunması ve değişik büyüklükte olabilen özgün boynuzlarıdır (bazı ırklarda boynuzların uzunluğu 1,20 m'yi bile aşar). Zebu uysal ve dayanıklı bir hayvandır; sıcak iklimlere çok iyi dayanır. Her iki türün iyi yanlarından yararlanmak için zebu ile sığır çiftleştirilir Zebu, Amerika ve Avustralya’ya da götürülmüştür.

—Deric. Zebu derisi sığır derisi gibi sepilenir ama hayvanın sırtındaki hörgüç nedeniyle işlenmesi daha zordur.

ZECCAC a. (ar zücac dan zeccac) Esk. Cam eşya yapan zanaatçı

ZECİR, -eri a (ar zecr). Esk
1. Önleme, engelleme.
2. Zorlama, zorta yaptırma "7111 tek kim okurdular zecr ile Kuran ana " (Fuzuli, XVI. yy)
3. Eziyet etme.

ZECREN be. (ar. zecr den zecren). Esk
1. Engelleyerek, yasaklayarak
2. Zorlayarak.
3. Eziyet ederek