Arama

Kırgızca - Kırgız Türkçesi

Güncelleme: 15 Ekim 2015 Gösterim: 25.310 Cevap: 4
Gabriella - avatarı
Gabriella
Ziyaretçi
21 Mayıs 2008       Mesaj #1
Gabriella - avatarı
Ziyaretçi
Kırgızca (Kırgızca: Кыргыз тили / Kyrgyz tili), Altay dilleri'nin Türk Lehçeleri'ne bağlı Kıpçak grubuna ait bir lehçedir. Kazak Türkçesi ile yakın özellikler gösteren dil yaklaşık 4 milyon kişi tarafından konuşulmakta olup, Kırgızistan'ın resmi dilidir.

Sponsorlu Bağlantılar
Özellikleri: sözcük başı y'ler c'ye dönüşmüştür; yol>col yıldız>cıldız..., Eklerde de değişme olur, yuvarlak ünlüler kendinden sonraki ünlüleri etkiler: bölmö:bölme, köpölöklördön (kelebeklerden), bazı b ile başlayan kelimeler m olabilir:boyun>moyun, bun (sıkıntı)>muŋ (ŋ:nazal n, ng sesi verir.)
Kırgızca'nın eski şekilleri 24 harfli Orhun yazısı ile yazılmıştır. Günümüzde ise Kırgızca bazı ilave harfler kullanılarak Türkiye'deLatin alfabesi, Kırgızistan'da Kiril alfabesi ve Doğu Türkistan'da Arap alfabesi ile yazılabilmektedir.
Kırgızca'da şimdi zaman çeşitliliği de görülür. -a / -e, -y ekiyle kurulan şimdiki zamandır. (Cönököy uçur çak \ Basit şimdiki zaman)
kaç-a-mın "kaçıyorum"
kaç-a-sın "kaçıyorsun"
kaç-a-sız "kaçıyursın"
al kaç-a-t "kaçıyor"
kaç-a-bız "kaçıyoruz"
kaç-a-sınar "kaçıyorsunuz"
kaç-a-sızdır "kaçıyorsunuz"
alar kaç-a-t "kaçıyorlar"
Tataal uçar çak (Birleşik şimdiki zaman) Yat-, yür-, tur-, otur- fiilleriyle kurulan şimdiki zamana Kırgız Türkçesi'nde birleşik şimdiki zaman denir.
Men işte-p cür-ö-m "Ben çalışıyorum"



vikipedi
Bia - avatarı
Bia
Ziyaretçi
29 Mayıs 2008       Mesaj #2
Bia - avatarı
Ziyaretçi
Kırgız Türkçesi

Sponsorlu Bağlantılar
1917’de gerçekleşen Ekim Devriminden sonra diğer Türk yazı dilleri gibi Kırgızca da, ayrı bir yazı dili hâline gelmiştir.
Kırgızca, Türkçenin Kuzeybatı (Kıpçak) grubuna mensup olup aynı grupta yer alan Kazakçaya yakınlığıyla dikkat çeker. Dikkate değer bazı dil özellikleri bakımından Güney Sibirya Türkçesiyle de benzeşir. Özellikle Altayca ile Kırgızcanın pek çok ortak özelliğini tespit etmek mümkündür.

R. R. Arat, Kırgızcaya Türk Şive Grupları maddesinde tav grubunda yer vermiştir. Benzing ile Menges, Kırgızcayı Aral-Hazar grubunda Kazak, Karakalpak ve Nogay Türkçeleriyle birlikte ele almıştır. T. Tekin tarafından yapılan dil tasnifinde ise Kırgız yazı dili tawlı (Kıpçak) grubundan ayrı olarak tōlū grubunda değerlendirilmiştir (Tekin 1991: 5-18).

Kırgız Türkçesinin üç diyalekti vardır. Bunlar; Kuzey, Güneybatı ve Güneydoğu diyalektleridir. Kırgız edebî dili, Kuzey diyalektine dayanmaktadır.

Kırgızlar, Arap alfabesiyle 1924’te tanışmış ve dört yıl süresince bu alfabeyi kullanmışlardır. 1928 yılında Arap alfabesini bırakıp Lâtin alfabesine geçmek durumunda kalmışlardır. 1941 yılından itibaren ise Kiril alfabesi kullanıma girmiştir.

Kırgızların kullandığı Kırgız alfabesi 34 harften oluşmaktadır. Bunların 22’si ünsüz, 8’i ünlüleri temsil eder. /я/, /ё/, /е/, /ю/ sembolleri, bir ünsüz ve bir ünlünün birleşmesinden oluşmuştur. Ayrıca, Rusçadan giren kelimelerde /ъ/, /ь/ kesme ve yumuşatma işareti kullanılır.

Kırgızcada /a/, /e/, /o/, /ö/, /u/, /ü/ ünlülerindeki uzunluklar, imlâda şu şekilde gösterilir:

аа : aa өө : öö
ээ : ee уу : uu
оо : oo үү : üü

Kırgız Edebiyatı

Kırgızlar, yazılı edebiyat dönemine kadar büyük bir sözlü edebiyat geleneği oluşturmuşlardır. Manas, Er Töştük, Kococaş, Caŋıl Mırza, Kurmanbek, Er Tabıldı, Canış-Bayış, Olcoboy menen Kişimcan gibi destanlar bu gelenek içinde önemli bir yer tutar. Masallar, mit ve efsaneler, bulmacalar, atasözleri, dualar, beddualar Kırgız folklorunun diğer örnekleridir (Kırgız Sovyettik Sotsialisttik Respublikası-Entsiklopediya 1963: 357-359). Kırgızlara ait dünyaca ünlü Manas Destanı, 1856 yılında Çokan Velihanov tarafından keşfedilmiş ve ilk defa Batı dünyasına tanıtılmıştır (İnan 1987b: 109). Destan, daha sonra 1922-1926 yılları arasında yazıya geçirilmiştir (Artıkbayev 1982: 16).

XIX. yüzyılın ikinci yarısında sözlü gelenekte ve kültür yapısında önemli değişiklikler olmuştur. Hokand Hanlığı zamanında İslâm dininin etkisi giderek artmış; dinî okullar ve medreseler açılarak Arap alfabesini okuyup yazan insanların sayısı çoğalmıştır. Batmanov, XIX. yüzyılın 60’lı yıllarında Arap alfabesini kullanan Kırgızların mevcut olduğunu söylemekte ve bunu bugünkü araştırmacılar da doğrulamaktadır (Erkebayev 1996: 25). Arapça kelimeler, Kırgız Türkçesine muhtemelen daha çok bu yüzyılda girmiştir.

Halk şiiri geleneği, aynı yüzyılda Bekmurat, Esenaman, Çöŋdü, Aytıke, Naken, Sartbay, Kalmırza, Naymanbay, Soltobay, Botobay, Taşmat ve Ceŋicok gibi şairler vasıtasıyla gelişmiş; XIX. yüzyılın sonu ile XX. yüzyılın başlarında Ketmen-Töbö ile Talas’ta gelenekçiler (ahir zaman şiiri) ve yenilikçiler (zamane şiiri) akımına mensup olan altmış kadar halk şairi yetişmiştir (Kırgız Sovyettik Sotsialisttik Respublikası-Entsiklopediya 1963: 364). Medrese öğrenimi gören Moldo Niyaz ve Toktogul Satılganov, dönemin en usta şairleridir; Togolok Moldo, Barpı Alıkulov, Kalık Akiyev, Alımkul Üsönbayev, Satılganov’un talebeleridir. (Kırgız Sovyettik Sotsialisttik Respublikası-Entsiklopediya 1963: 364-366).

Modern Kırgız edebiyatı 1920’li yıllardan itibaren gelişmeye başlamıştır. Bu gelişmede sözlü şiir geleneğinin katkısı tartışılmaz bir gerçektir (Artıkbayev 1982: 78). Kırgızistan’da devlet neşriyatının başlangıcı da bu tarihlere rastlar. Kırgızların ilk neşriyatı olan Erkin Too (daha sonraki adı Kızıl Kırgızistan ) 7 Kasım 1924 yılında Taşkent’te çıkar. 1927’de Kızıl Kırgızistan, 1928’de Caŋı Madaniyat Colunda gibi dergi ve gazeteler çıkmaya başlar. Sovyet döneminde özellikle 1930’lu yıllardan itibaren Kırgız şiiri ve nesri Mukay Elebayev, Coomart Bökönbayev, Cusup Turusbekov, Alıkul Osmonov, Aalı Tokombayev, Kasımalı Bayalinov, Kubanıçbek Malikov, Tügölbay Sıdıkbekov, Tölögön Kasımbekov ve dünyaca ünlü Çıngız Aytmatov gibi şair ve yazarlar vasıtasıyla büyük bir gelişme kaydetmiştir. 1960 ilâ 1970’li yıllarda hâlâ sosyalist rejimi öven şiirler yazılmasını; edebî ve siyasî gelenek, dönemin siyasetine cevap ve siyasî mecburiyet olarak değerlendirmek mümkündür.

asla_asla_deme - avatarı
asla_asla_deme
VIP Never Say Never Agaın
10 Ağustos 2009       Mesaj #3
asla_asla_deme - avatarı
VIP Never Say Never Agaın
Kırgız alfabesi Kırgızca'nın yazımı için kullanılan alfabedir. Kırgızca 2 alfabe ile yazılır, bunlar;

Kiril alfabesi: Kırgızistan'da,
Arap alfabesi: Çin Halk Cumhuriyeti'nda yaşayan Kırgızlar tarafından kullanılır.

Vikipedi
Son düzenleyen _Yağmur_; 19 Haziran 2013 07:21 Sebep: kırık link silindi.
Şeytan Yaşamak İçin Her Şeyi Yapar....
buz perisi - avatarı
buz perisi
VIP Lethe
19 Haziran 2013       Mesaj #4
buz perisi - avatarı
VIP Lethe
Kırgızca
MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi

Türk lehçelerinden biri. Kırgızca bugün Kırgızistan Cumhuriyeti'nde yaşayan Kırgızlarca konuşulmaktadır. Kırgızca, Türk dilinin sınıflandırılmasında "Dağlı-Altay" grubuna girmektedir. Kırgızlar 1924-1928 yılları arasında Arap alfabesini, 1928-1940 arasında Lâtin alfabesini, 1940'tan sonra da Kiril alfabesini kullanmaya başlamışlardır. Üç tarihî dönem geçiren Kırgızcanın bugün üç ağzı vardır.
In science we trust.
1234df - avatarı
1234df
Ziyaretçi
15 Ekim 2015       Mesaj #5
1234df - avatarı
Ziyaretçi
Mrb ben dinara Ben kırgızım ve kırgız olmaktan daima gurur duydum ve duyacağım. Türkiyeyi çok sevdim. Ve Türkiye de okumak güzel.
Türkçe her yönüyle geniş bir dil. Zor ama tam alışmış sayılmam. Msn Happy arada sırada unutuyorum kelimeleri. Şunu belirtmek isterim öz tilindi unutba cer menen asman özü kalsa Msn Happy Msn Happy ( öz dilini unutma yer ve gök tek kalsa )
Hızlı Cevap
Mesaj:

Benzer Konular

19 Eylül 2008 / Bia Türk ve İslam Dünyası
31 Mayıs 2008 / Bia Türk ve İslam Dünyası
6 Haziran 2008 / Bia Türk ve İslam Dünyası
8 Ekim 2008 / GÜLGECELER Türk ve İslam Dünyası
7 Haziran 2014 / Misafir Cevaplanmış