-Z- Harfi İle Başlayan Kelimeler - Sayfa 33

ZEVALİ sıf. (ar. zeval ve -/"den zevali). Esk.
1. Yok olmayla ilgili.
2. Öğle vaktiyle ilgili.
3. Zevali saat, alafranga, saat; öğle vaktini, tam on ikiyi esas alan saat.

ZEVALSİZ sıf. (ar. zevalden) Esk. Yok olmayan, ortadan kalkmayan.

ZEVAYA çoğl. a. (ar. zSviye'hın çoğl. ze- vâyS). Esk.
1. Köşeler, dönemeçler.
2. Küçük tekkeler, zaviyeler.

—Esk. mat. Açılar. || Zevaya-yı mütecavi- re, yöndeş açılar || Zevaya-yı mütenazıra, zevaya-yı mütekabile, karşılıklı açılar.

ZEVCAT, -tı çoğl. a. (ar zevce'den çoğl zevcaf). Esk. Kadın eşler, zevceler.

ZEVEBAN a. (ar. zeveban). Esk. Ergime, erime.

ZEVİ çoğl. a. (ar. zu’nun çoğl. zevi). Esk.
1. Sahipler, malikler.
2. Zevi-l-er- vah, ruh sahibi olanlar; canlılar: "...üstad-ı kudret zevi-l-ervah Cı cemadatı halk ü tezyine ne kadar sanat bezi etmiş..." (Ebüz- ziya Tevfik). || Zevi-t-hayat, yaşayanlar, ömrü olanlar: "Gezer, koşar, uçar, güler... güler bütün zevi-l-hayat" (Tevfik Fikret). || Zevi-l-ihtiram, saygı değer kimseler. || Zevi -l-iktidar, iktidar sahibi kimseler. || Zevil-I -itibar, itibarlı sözü geçen kimseler. || Zevi -l-ukul, akıl sahibi kimseler: “...hizmet-i şakkade zevi-l-ukule bir dereceye kadar vekâleti cihetiyle..." (Ebüzziye Tevfik).

—Esk. zool. Zevi-l-enyab, azı dişliler. || Zevi -l-mefasıl, eklemli hayvanlar. || Zevi-s-se- daya, memeliler.

—İsi. huk. Zevil ensâb, yakınlar, akrabalar. || Zevil erham, ölüye yakınlığı olan ve ölüye doğrudan mirasçı olabilecek, nesep yönünden bir yakınının (ashabı fera- iz) ya da asabesinin bulunmaması halinde ona mirasçı olabilecek kişiler.
(Zevil erham dört sınıftır:
1. ölenin kızlarının oğlu ve kızı, oğlunun kızının kız ve oğulları;
2. ölenin sahih olmayan büyükbabaları, bü- yükanaları;
3. ölenin kız kardeşlerinin kız ve erkek çocukları, oğlan kardeşlerinin kızlarıyla onlann oğul ve kız çocukları, ana bir kardeşlerinin kız ve erkek çocukları;
4. hala, ana bir amca, dayı, teyze, asabeden olmayan dede ve nine çocukları vb.)

—Tasav. Zevi'l-ayn, halkı zahiri, halkı batini görenler. || Zevi'l-ukul, halkı zehiren, halkı batınen görenler.

ZEVRA öz. a. (ar. Zevrâ’).
1. Bağdat şehrine verilen ad.
2. Dicle nehrine verilen ad.

ZEVRAK, -kı a. (ar. zevrak). Esk.
1. Kayık, sandal: "Hurremabada varınca gideyim zevrak ile" (Nedim, XVIII. yy.).
2. ince sırça şişe; Mekke'de yapılan ve içine zemzem konulan sırça şişe.
3. Çiçek kadehi, çiçek vâzosu.
4. Zevrak mektubu, Mekke’de hacılara zemzem dağıtan hademeye hediye edilen eşyayı bildiren mektup. || Zevrak-süvar, kayığa binmiş. || Zevrak-ı derun, gönül gemisi.

—Esk. denize. Eskiden küçük gemilere verilen ad. || Zevrak-ı şerif, padişahın bindiği kayık.