Türkiye ve Türklerde Tarihteki İlkler - Sayfa 17

İLK CERRAHHANE (Ameliyathane)

14 Mart 1827' de II. Mahmut' un emriyle Cerrahhane- i Âmire adıyla kuruldu. İstanbul Şehzadebaşı' nda açılan bu kuruluşun yönetimi ve eğitimi, bir Macar dönmesi olan Mehmet Necati Efendi tarafından yapıldı. 20' ye yakın cerraha (operatöre) meslekle ilgili bilgiler verildi. Cerrahhane, 1832 yılında Topkapı Sarayı duvarlarının dışına taşındı. Yaşı küük erlerden cerrah yetiştirmek amacıyla öğrenciler alındı. Başına da ünlü Fransız cerrahı Sad dö Kaliyer, müdür olarak getirildi. Tıp ve cerrahlık öğrenimi, ilk başta ayrı okullardaydı. Bu kurum, 1838 yılında Tıp Okulu' yla birleştirildi. Cerrahhane' nin bilinen en eski mezunları, Hekimbaşı ve Cerrah İsmail Paşa, Kâmil Ali, Hüseyin, Şerif, Nuri ve Veli efendilerdir.

İLK CUMHURBAŞKANI

Türkiye' nin ilk cumhurbaşkanı, Mustafa Kemal Atatürk' tür. 29 Ekim 1923 gününün gecesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi' nin yaptığı olağanüstü toplantıda üyelerin oybirliğiyle Türkiye Cumhuriyeti' nin ilk cumhurbaşkanlığına seçilmiş oldu.

İLK KADIN BÜYÜKELÇİ

Türkiye' nin ilk kadın büyükelçisi Filiz Dinçmen' dir. Halen Strasbourg' daki Avrupa Konseyi Daimi Temsilcimiz olana Dinçmen, 1982 yılında ilk kadın büyükelçi olarak nasıl atandığını şöyle anlatıyor:
" Üniversiteyi bitirince, Dışişleri' ne girdim. Eşim, üniversiteden sınıf arkadaşımdı. İlk görev yerim New York' taki BM Temsilciliği oldu. Orada, eşimle evlendik. Daha sonra Tahran 'a tayin olduk. Sonra, Ankara' ya, Bakanlığın Ekonomik İşler Dairesi' ne atandık. Bu görevi takiben de Brüksel' deki AET Daimi
Temsilcilik görevini üstlendim. Brüksel' den döndükten sonra da 6 yıl süreyle bakanlıkta çeşitli görevlerde bulundum. 1982 yılında da Türkiye' nin ilk kadın büyükelçisi olarak Lahey Büyükelçiliği' ne atandım. Kadın olduğum için bu görevde başlangıçta zorluklarım oldu, ancak , daha sonra herkes bana yardımcı oldu. Bunu şükranla hatırlıyorum. "

İLK KADIN BELEDİYE MEMURU

Türkiye' nin ilk belediye zabıta memuresi Afife Irk (İpek)' tir. 1952 yılında Erzurum' da belediyeye giren Afife Irk, zabıta memuresi olarak bir süre çalıştıktan sonra, Muhtaç Asker Aileleri Şubesi Şefi oldu. 32 yıl hizmet ettikten sonra, 1978 yılında emekli olan ilk kadın zabıta memurumuz, halen Erzurum' da yaşamını sürdürüyor.

İLK BİYOGRAFİ

Kişilerin ilgi çekici yaşam öykülerini, yaptıkları önemli işleri bütün yönleriyle toparlayıp yazma türü ola biyografilerin Türkiye' de ilk örneklerine tarihler, menakıpnameler (tarihe geçmiş ünlü kişilerin yaşantılarından örnekleri) ve tezkerelerde (pusula, betik) rastlıyoruz.
Hoca Dehhani' nin " Selçuklular Şehnamesi " , Mustafa Darir' in " Tercüme-i Siretün Nebî ", Bursalı Lâmii' nin " Peygamberlik İşaretleri ", Bakî' nin " Kesin Bilginin İzleri " adlı biyografileri, çağlarının ünlü ürünleridir.

İLK BUHARLI GEMİ

Yurdumuza ilk buharlı gemi, 1827 yılında getirildi. Bu tür deniz araçlarıyla deniz ticaretinin başlaması ise 1843 yılında Bahriye Nezareti' nin İzmit - Gemlik - Tekirdağ iskeleleri arasında " Seyr-i Bahri " adlı bir gemiyi bu amaçla çalıştırmasıyla olmuştur. Türk deniz ticareti de böylelikle başlar. Yine aynı yıl, başka bir gemi daha çalıştırılmış, ayrıca Boğaziçi' nde de " Eser-i Hâyr " adlı bir vapur işletilmeye başlanmıştır.

İLK BORSA

2 Aralık 1873 günü bir tüzükle çalışmaya başlayan Dersaadet Tahvilat Borsası, Türkiye' nin ilk borsası sayılır. 16. ve 17. yüzyıllarda Osmanlılar' da sanat ve ticaretle uğraşanların lonca örgütleri de ilk borsa kuruluşlarıysa da, " resmi " bir nitelik taşımazlar. Ülkemizde ilk ticaret borsası İzmir' de, İzmir Ticaret ve Sanayi Borsası adıyla 1886 yılında kuruldu.

BİSİKLET SPORUNUN TÜRKİYE' YE İLK GİRİŞİ

Meşrutiyet' ten önce İstanbul Tepebaşı' nda bulunan iki bisiklet satıcısı, müşteri çekmek amacıyla gösteriler düzenledilerse de, ilgi çekemediler. Bisikletin yurdumuza kesinlikle ilk girişi ve yayılması 1910 yılına rastlar. İlk uluslararası bisiklet yarışmaları da İstanbul' da 1927 yılında Bulgarlarla yapıldı.
Ülkemizde ilk bisiklet federasyonu ise 1924 yılında kuruldu. İlk Türkiye Bisiklet Birinciliği Yarışması da yine aynı yıl Ankara' da, Muhafızgücü Spor Alanı' nda düzenlendi ve bu yarışmayı Cavit Cav kazandı.
1924 yılında Paris' te düzenlenen olimpiyat oyunlarına bisiklet dalında yarışmak üzere giden Fahri Ağabey, Cavit Cav ve Raif Bey' den kurulu Bisiklet Milli Takımımız, yarışmaya girebilmek için satın alabilecek bisiklet bulamadıklarından geri döndüler. Bisiklet sporunda olimpiyat oyunlarına ilk katılışımız, bu nedenle 1928 Amsterdam Olimpiyat Oyunlan' nda mümkün olabildi.