Türkiye ve Türklerde Tarihteki İlkler - Sayfa 18

İLK BİNİCİLİK KULÜBÜ

Türklerde binicilik ve atla spor yapma geçmişi, çok eski çağlara uzanır. Orta Asya' da Türkler, atı çeşitli amaçlarla kullandılar. Elimizdeki belgelerden, atın savaşta olduğu kadar, barışta da önemli bir yeri olduğu kanıtlanır. Türklerin, " at, avrat, pusat " deyimi, bunlara ve bu arada " at " a verdikleri değeri açıklar. Anadolu' nun birçok yerlerinde tören ve bayramlarda çeşitli at oyunları oynanır. En önemlileri, cirit, oğlak ve çevgendir (At üstünde sopayla oynanan bir oyun). Bu oyunlar, Türklerin bilinen en eski atlı oyunlarıdır.
İlk binicilik derneği ise 1913 yılında Sipahi Ocağı adıyla açıldı. Amacı, ata binmeyi, atçılığı, at sporunu geliştirmek olan bu ocağın kurucuları arasında, devrin ünlü kişilerinen Mahmut Şevket' le Mahmut Muhtar paşalar vardı.

BİBLİYOGRAFYA TÜRÜNDE İLK ÖRNEKLER

Ülkemizde çağdaş anlamda bibliyografya çalışmaları, 1928 yılında yapılan Harf Devrimi' nden sonra başladı. Ancak, Türk kültürüyle ilgili ilk bibliyografya niteliğinde birçok çalışmalar vardır. Abdurrahman Bestami' nin " Mevzuatü'I - Ulûm " (Bilimlerin Konuları), Molla Lütfi' nin " El Metâlib- i İlâhiye " (Tanrısal Dilekler), Abdülzâde Mehmet Tahir' le, Serkis Orpelyon' un birlikte düzenledikleri " Mahzenül - Ulûm " (Bilimlerin Mahzeni), Hüsamettin Ahmet' in " Miftahü' s Süeada " (Mutluluğu Bulanların Anahtarı), Kâtip Çelebi' nin " Keşfü' z Zünûn " (Şüpheli Şeylerin Keşfi) gibi eserleri, bibliyografik türde ilk kitaplar olarak sayılabilir.
İlk kez 1930 yılında yayınlanmaya başlanan ulusal nitelikteki genel bibliyografyanın adı, " Türkiye' de Çıkan Kitap, Gazete ve Mecmualardan Bahsetmek Üzere Maarif Vekâleti Talim ve Terbiye Heyeti Tarafından Çıkarılan Neşriyat Bülteni " dir.

İLK BİLARDO

Diktörtgen biçimindeki üstü yeşil çuhayla kaplı özel masalarda, üç topla ve isteka denilen sopalarla oynanan bir oyun olan " bilardo ", yurdumuza ilk kez 19.yüzyılın ikinci yarısında girdi.

İLK BELEDİYE

Günümüzdeki anlamıyla ilk belediye örgütü, 1869 yılında İstanbul' da çalışmalarına başladı. Yurdun çeşitli yerlerindeki belediyelerin hizmet vermeye başlaması, 1870' li yıllardan sonradır. Bu tarihlerden önce belediye işlerine bakan benzer kuruluşlar görüldüyse de, bunlar belediye kavramı içinde tanımlanamaz.

İLK BİLMECELER

Türkler de ilk bilmecelerin geçmişinin çok eski zamanlara dayandığı ve bunların genellikle
" halk bilmeceleri " olduğu sanılmaktadır. 11. yüzyılda Kaşgarlı Mahmut' un " Türk Dilleri Sözlüğü " adlı kitabı da bu sanıyı doğrulamaktadır.

TARİHTEKİ İLK BEŞİK

Dünya tarihinde ilk beşik, M.S. 1. yüzyılda kullanılmaya başlarken, bu yüzyıl içinde Orta Asya' da Yedisu alanında yapılan kazıda, Hun mezarından bir beşik çıkmıştır. Bu beşik, bugün Kırgızların kullandığı beşiğin aynıdır. Türk beşikleri, biçim ve nitelik bakımlarından Türk topluluğunun aşamalarını gösterir. Yürüklerde, çocuk sırtta taşınır, bu arada seyrek olarak da ağaçtan, deliksiz basit bir beşik kullanılır. Ege Bölgesi' nde, tabanı düz, yanları dışarıya meyilli, baş ve ayak uçlarına kasnak geçirilen ve üst kısmında, tutmak için kaş denilen bir kol bulunan beşikler vardır. Doğu ve Orta Anadolu' da kullanılan ağaçtan yapma beşiklerde, çocuk ağ gibi bir çeşit somya üzerine konan minderde yatırılır. 15. yüzyıldan sonra madeni beşikler, ağaç beşiklerin yerini aldı. Osmanlı sarayında beşiklerin üzerine konan " serasker " örtü ve yorgan, en değerli taşlarla süslenirdi. Doğan padişah çocuğuna, Hazine Kethüdası aracılığıyla Hazinehane' de gümüş kabaralı, süslü bir beşik yaptırılır ve haremin kapısına kadar götürülürdü. Bu arada, padişah annesinin hazırlattığı bir beşikle, yorgan ve puşide denilen sırmalı beşik örtüsü, büyük bir törenle eski saraydan yeni saraya nakledilirdi. Bu törene de " beşik alayı " denirdi. Bu alaya, bütün devlet büyükleri katılırdı. Doğumun altıncı günü sadrazam tarafından altın ve mücevherlerle süslü bir beşik hazırlanır ve çocuk erkekse, buna bir de sorguç eklenerek, yine törenle Paşakapısı' ndan Topkapı Sarayı' na götürülürdü. Bundan sonra kurbanlar kesilir ve eğlenceler başlardı.

İLK TÜRK BAYRAĞI

Türk boylarının, kendilerine özgü bayrakları vardı. Bu boylar birleşerek han buyruğu altına girince, " hanın bayrağı " savaş alanlarında görülmeye başladı. Son yıllarda Türkistan' da yapılan kazılar, üzerinde insan ve hayvan resimleri bulunan bayrakları ortaya çıkardı. Ancak, Türklerin ilk bayrağının hangisi olduğu kesinlikle belli olmamıştır.
Osmanlılarda I. Mahmut devrinde yeşil olan donanma bayrakları, III. Selim devrinde kırmızı oldu ve üstündeki " hilal " e sekiz köşeli yıldızlar eklendi. Cumhuriyet devrine kadar bayrağımızda da çeşitli değişiklikler oldu.29 Mayıs 1926' da saltanat kaldırılıp " Bayrak Yasası " yürürlüğe girince, bayrağımız bugünkü kesin biçimini aldı.

İLK BEBEK SERGİSİ

Dünyada ve Türkiye' de ilk kez bir bebek sergisinin açılması olayı, İstanbul Taksim' deki Belediye Bahçesi' nde 1936 yılında gerçekleşti. Kızılay, Kızılhaç, Kızılaslan ve Güneş derneklerinin desteklediği bu sergiye, 20 ülke katılmıştı. Uluslararası bu bebek yarışması o zamanlarda büyük ilgi uyandırmıştı.