Arama

Makara ve Çıkrık

Güncelleme: 14 Aralık 2017 Gösterim: 11.799 Cevap: 3
CrasHofCinneT - avatarı
CrasHofCinneT
VIP Pragmatist Çılgın Zat...
10 Ekim 2008       Mesaj #1
CrasHofCinneT - avatarı
VIP Pragmatist Çılgın Zat...
Makara ve Çıkrık

Sponsorlu Bağlantılar
Makaralar günlük yaşamda çok kullanılan basit ve yararlı makinelerdir. Sabit bir ekse­nin çevresinde dönen tek bir makara, kuvvet ve yol açısından bir kazanç sağlamaz; ama kuvvetin yönünü değiştirdiği için iş yapmayı kolaylaştırır. Örneğin, böyle bir makaranın üzerinden geçirilen halatın bir ucu hep aşağı­ya doğru çekildiğinde öbür ucundaki yük yukarı doğru çıkar. Aşağıya doğru çekme kuvveti uygulamak çok daha kolay olduğun­dan, özellikle inşaatlarda yapı gereçlerini ve ağır yükleri yükseğe kaldırmak için genellikle sabit makaralardan yararlanılır. Buna karşı­lık, "palanga" denen düzeneklerin sağladığı mekanik kazanç, sabit makaralannkinden çok daha fazladır. Bu düzenek bir ya da birkaç sabit makara ile bir ya da daha çok sayıda hareketli makaradan ve bütün makaraların çevresinden geçen kesintisiz bir halat ya da zincirden oluşur. Uygulanan kuvvet bu kesin­tisiz halatın her noktasına eşit olarak dağıla­cağından, palanganın sağlayacağı mekanik kazanç da sabit ve hareketli makaralar arasın­daki halat kollarının sayısına eşit olur. Eğer beş halat kolu varsa, sürtünmeyi hiç göz önüne almamak koşuluyla, 10 kilogramlık bir kuvvet 50 kilogramlık bir yükü kaldırabilir. Ne var ki, bu kuramsal kazanç sürtünme nedeniyle kayba uğradığından uygulamada aynı sonucu almak olanaksızdır; çünkü, ma­karaların eksenleri çevresinde dönmesini güç­leştiren bu sürtünme kuvvetini yenmek için daha fazla kuvvet uygulamak gerekir (bak. sürtünme). Kaldıraçlar için geçerli olan yasa palangalar için de geçerlidir. Demek ki, mekanik kazancı (kuramsal olarak) 5 olan bir palangada, uygulanan kuvvet halatı 5 metre çektiğinde yük yalnızca 1 metre yukarı kal­kar. Başka bir deyişle, yükün kaldırılma hızı halatın çekilme hızının ancak beşte biri ka­dardır.

Çıkrık adı altında toplanan basit makineler, temel olarak, bir milin çevresinde dönen tekerlek, çark, kasnak, tambur gibi yuvarlak ya da silindir biçiminde bir parça ile bu parçanın üzerine sarılan bir halat, kayış ya da zincirden oluşur. Kuyudan kovayla su çekme­ye yarayan kuyu çıkrıkları, tekneleri karaya çekmek ya da gemilerde demir almak için kullanılan ırgat ve bocurgatlar bu tip makine­lerin çok eskiden beri bilinen örnekleridir. Aynı temele dayanan ırgat ve bocurgatta, düşey bir eksenin çevresinde dönen dikiş makarasına benzer bir tambur vardır. Eski­den gemiciler, bu tamburun kafasındaki yuva­lara oturtulmuş uzun çubuklara (ırgat ya da bocurgat kollarına) yüklenerek tamburu dön­dürürler, böylece geminin demirine bağlı olan ip tamburun gövdesine sarılarak demiri yuka­rı çekerdi. Bu düzenekte ırgat kolları ne kadar uzun ve tamburun çapı ne kadar küçük olursa, makinenin sağlayacağı kuvvet kazancı da o kadar büyük olur. Çünkü elde edilecek mekanik kazanç, kolun bir dönüşte çizdiği çemberin yarıçapı ile tamburun yarıçapı ara­sındaki orana bağlıdır. Bu ilke çıkrık türün­den bütün makineler için geçerlidir. Gene bir mil ve çark düzeneği olan dişli çarkların mekanik kazancı da buna dayanarak hesapla­nır. Bir dişli çiftindeki iki çarkın dişleri birbirinin arasına girdiğinden, çarklardan biri döndüğünde öbürünü de dönmeye zorlar (bak. DİŞLİ ÇARK). Böyle bir dişli takımının sağlayacağı mekanik kazanç her iki çarktaki diş sayısına bağlıdır. Eğer hareket ettirici dişlinin 80, öbürünün 20 dişi varsa, elde edilecek mekanik kazanç (kuramsal olarak) 80/20=4'tür.

Kaynak: MsXLabs.org & Temel Britannica

Ölmediğine sevindim, hala acı çekebiliyorsun...
Mira - avatarı
Mira
VIP VIP Üye
4 Haziran 2013       Mesaj #2
Mira - avatarı
VIP VIP Üye
Makara
MsXLabs.org & MORPA Genel Kültür Ansiklopedisi
Sponsorlu Bağlantılar

Merkezindeki bir mil çevresinde dönebilen ve çevresi ip (ya da halat) geçecek biçimde oyulmuş teker. Basit bir makinedir. Momentlerin dengesiyle mekanik avantaj sağlamaya yarar. Basit makarayla bir yükü yükseğe çıkarmak mümkündür. Bir basit, bir hareketli makara kullanarak bir yük, üçte biri kadarlık bir kuvvetle yukarı kaldırılabilir. Makara sayısı artırılarak yapılan palangalarla aynı yük daha küçük bir kuvvetle de dengelenebilir. Bir kayışla birleştirilen düzlemsel iki makara (kayış-kasnak düzeneği) arasında hareket aktarılabildiği gibi, değişik makara çaplarıyla devir sayısı da değiştirilebilir.

theMira
Avatarı yok
nötrino
Yasaklı
23 Mart 2017       Mesaj #3
Avatarı yok
Yasaklı

Çıkrık ve Kullanım Alanları!


Ad:  index.jpeg
Gösterim: 3360
Boyut:  28.0 KB
Dönme eksenleri aynı, yarıçapları farklı iki silindirin oluşturduğu sistem çıkrık olarak tanımlanır. Çıkrık bir kol yardımıyla çevrilen çarktır. Temelde kaldıraç mantığıyla çalışır. Yük, yarıçapı küçük olan silindirin çevresine dolanan ipin ucuna asılır. Kuvvet ise, silindire bağlı kolun ucuna uygulanır. Moment prensibine göre,
  • F . R = P . r dir (P: Yük)!
    R > r olduğundan kuvvetten kazanç vardır. Daha küçük F kuvveti ile yükü dengede tutmak veya sabit hızla yukarı çıkarmak için oranını küçültmek gerekir.
Çıkrık, silindir ve silindirin dönme miline bağlı bir koldan oluşur. Kuyulardan su çekmek için kullanılan makineler tipik bir çıkrık örneğidir. Çıkrık, aynı zamanda basit makinelerden biridir. Yapısı, kullanıldığı yere göre değişiklik gösterir. Su kuyularında kullanılan çıkrıkta, bir silindir ve çizdiği dairenin yarıçapı silindirin yarıçapından daha büyük olan koldan oluşmaktadır. Arazi araçlarının bazılarının önünde bulunan ve zor durumlarda kendisini kurtarmak için kullandığı çıkrıklar ise çapları farklı iki silindirden oluşmaktadır.

Çıkrığın Kullanım Alanları!


Çıkrıklar, kuyulardan su çekmek için, tekstil fabrikalarındaki tezgâhlarda ve eskiden yün eğirmek amacı ile sıklıkla kullanılan basit makinelerdir. Bunların dışında kas gücüyle çalışan et kıyma makineleri, el matkapları, otomobil direksiyonu, kapı anahtarı, bisiklet gidonu ve pedalları da çıkrığa örnektir.

Derleme
Avatarı yok
nötrino
Yasaklı
14 Aralık 2017       Mesaj #4
Avatarı yok
Yasaklı

Makara Türleri ve Palanga Sistemi!


Bir basit makine çeşidi olan makara sistemi iki türde incelenir.

Sabit Makaralar!

  • Eksenlerinden bağlı olup, çevresinden geçen ip çekildiğinde sadece dönme hareketi yapabilen makaralara sabit makara denir. Moment prensibinden sistemde F.r=P.r ve F=P eşitliği yazılır. Kuvvetten kazanç yoktur. Sadece kuvvetin yönü ve doğrultusunda değişim gözlenir.

Hareketli Makaralar!

  • Çevresinden geçen ip çekildiğinde hem dönebilen hem de yükselip, alçalabilen makaralar ise hareketli makaralar olarak tanımlanır. Ağırlığı önemsenmeyen hareketli makaralarda kuvvetten kazanç ile yoldan kayıp eşittir.

Palanga Sistemi!


Hareketli ve sabit makara grubundan oluşan sisteme palanga sistemi denir. Palangalar kuvvet kazancı sağlar. Palangalarda kuvvet ile yük arasındaki ilişki makara sistemlerinde olduğu gibi dengenin birinci şartından bulunur.

Sistemde makaraların ağırlıkları ihmal edilmemiş ise sadece hareketli makaraların ağırlığı yüke eklenir ve ilgili işlem periyodik olarak tekrarlanır.

Makara sistemlerinde ve palangalarda dengenin şartlarına göre çözüme gidilir. Makara ağırlıklarının söz konusu olduğu bir sistemde sabit makaraların ağırlığı tavana baglanan ip tarafından dengelendiği için kuvvete katkısı yoktur. Hareketli makaraların ağırlığı dikkate alınır.

Benzer Konular

5 Haziran 2014 / Misafir Cevaplanmış
14 Şubat 2016 / Misafir Cevaplanmış
8 Ekim 2013 / nünü X-Sözlük
4 Ocak 2016 / MaRCeLLCaT X-Sözlük
Etiketler: çıkrık formül