Arama

Alkali Metaller

Güncelleme: 2 Şubat 2017 Gösterim: 5.169 Cevap: 3
Misafir - avatarı
Misafir
Ziyaretçi
27 Ocak 2009       Mesaj #1
Misafir - avatarı
Ziyaretçi

alkali metaller


Alkali metaller periyodik cetvelin birinci sütununda bulunan bir değerlikli elektropozitif elementlerdir. Dış katmanlarında tek elektron vardır. Yoğunlukları düşük, kolayca eriyebilen, yumuşak katı maddelerdir. Çok elektropozitif olan alkali metaller ametallere, özellikle halojenlere ve oksijene karşı büyük ilgi gösterir. Dolayısıyla indirgen maddelerdir ve soğukta suyu bozundururlar. Hidroksitleri ise kuvvetli bazlardır; genellikle suda çözünen tuzları, renkli anyonlarla verdikleri tuzlar dışında, renksizdir.
Sponsorlu Bağlantılar

periyodik tablonun la grubunu oluşturan altı element: Artan atom numaralarına göre lityum (Li), sodyum (Na), potasyum (K), rubidyum (Rb), sezyum (Cs) ve fransiyum (Fr). Bu grubun üyeleri öbür elementlerle, özellikle oksijenle birleştiklerinde alkalileri (asitleri nötrleştirebilen güçlü bazları) oluşturduklarından, alkali metal adını alırlar.

Yerkabuğunun sırasıyla yüzde 2,6’sını ve yüzde 2,4’ünü oluşturan sodyum ve potasyum, alkali metallerin doğada en bol bulunan iki üyesidir. Öbür metallerin yerkabuğundaki oranı gittikçe azalır. Grubun son elementi olan doğal radyoaktif fransiyumun yerkabuğundaki toplam miktarının ancak 24.5 gr dolayında olduğu hesaplanmıştır. Alkali metaller çok etkin olduklarından, doğada serbest halde bulunmaz, +1 değerli oldukları basit ve suda çözünür iyon bileşiklerinin minerallerini oluştururlar. Halit ya da kayatuzu (NaCl) ve silvit (KC1) gibi bu basit bileşikler, alkali metallerin üretiminde hammadde kaynaklarıdır. Alkali metaller, mika ve zeolitler gibi daha karmaşık mineral yapılarına da katılır.

Metal olarak nitelendirilen elementler, ısı ve elektrik iletkenliklerinin yüksekliği, kesilme yüzeylerinin gümüş beyazı parlaklığında olması, tel halinde çekilebilme ve dövülebilme özellikleriyle ayırt edilir. Ia grubu, bu özellikleri en belirgin olan elementlerdir.

Alkali metallerin gövde (hacim) merkezli kübik kristalleri, atomlarının en dış yörüngelerindeki birer elektronlarını serbest bırakmalarından oluşan elektron denizi içindeki + 1 yüklü iyonlardan meydana gelmiştir. Elektrik ve ısı iletkenliklerinin yüksekliği, bu serbest ve hareketli elektronların taşıyıcı özelliklerinin sonucudur. Kesilme yüzeylerinin parlaklığı ise, yüzeye düşen ışık ışınlarının hareketli elektronlarla etkileşmesi sonucunda, titreşen elektronların her yöne doğru elektromagnetik ışıma salmasından doğar. Kristallerdeki metal iyonlarının yönlenmemiş kuvvetlerin etkisinde olması da kolayca kesilebilme, dövülebilme ve çekilebilme özelliklerine yol açar. Bu gruptaki elementler bıçakla kesilebilecek kadar yumuşaktır.

Alkali metallerin birincil iyonlaşma enerjileri (bir atomdan bir elektron koparabilmek için verilmesi gereken en küçük enerji miktarı) öbür elementlerin iyonlaşma enerjilerinden daha küçüktür ve lityumdan sezyuma doğru giderek azalır. Elektron yakalama eğiliminin bir ölçüsü olan elektronegatiflikleri de aynı sırayı izleyerek azalır. Elektronegatifliği en küçük olan element sezyumdur. Alkali metallerin erime ve kaynama dereceleri, cıva ve gazlar dışında, tüm elementlerden daha düşüktür.; bu da kristal örgülerinin gevşek yapıda olmasından ileri gelir. Kimyasal etkinlikleri çok yüksek olan alkali metaller, metal olmayan elementlerle kolayca bileşik oluştururlar. Havadaki oksijen ve su buharıyla bile hızla tepkimeye girdiklerinden, laboratuvarda bu elementleri gazyağı gibi hidrokarbonlar içinde saklamak gerekir.

Alkali metaller oksijenle birleştiğinde basit oksitleri (örn. Lİ2O), peroksitleri (örn. Na2O2) ve süperoksitleri (örn. KO2 ve RbCh) verir, suyla birleşerek de hidroksitleri oluşturur. Bu tepkimelerin tümü ısıveren (eksotermik) türdendir ve kimi koşullarda patlamalara yol açar. Yükseltgenme potansiyelleri yüksek olan alkali metallerin hepsi de güçlü birer indirgendir; grup Va, Via ve Vlla elementleriyle de ısıveren, şiddetli tepkimelere girerek bileşikler oluşturur.

Alkali metalleri doğadaki basit tuzlarından elde etmek için uygulanan temel yöntem, eritilmiş tuzlarının ya da hidroksitlerinin elektrikle aynştınlmasıdır. Elektroüz sonunda, alkali metaller katotta toplanır.

Alkali metallerin sanayide yaygın bir kullanım alanı vardır. Nükleer reaktörlerde ısı aktarımı için, ısı iletkenlikleri yüksek olan sıvı sodyum ve sıvı lityum kullanılır. Uzay araçlarında yakıt olarak kullanılan sezyum tuzlanndan aynca ışık çoğaltıcı lambalarda, kızılötesi lambalarda ve spektrofotometrelerde de yararlanılır. Potasyumun yapay gübre üretimindeki önemi büyüktür. Aynca çeşitli alaşımlara da alkali metaller katılmaktadır.
Ad:  alkali metal.JPG
Gösterim: 922
Boyut:  118.6 KB


Son düzenleyen Safi; 27 Eylül 2016 02:01
asla_asla_deme - avatarı
asla_asla_deme
VIP Never Say Never Agaın
14 Aralık 2012       Mesaj #2
asla_asla_deme - avatarı
VIP Never Say Never Agaın
Periyodik cetvelin birinci grubunda lityum, sodyum, potasyum, rubidyum, sezyum ve fransiyum elementleri bulunur. Bu grup elementlerinin hidroksitleri kuvvetli baz özelliği gösterdiğinden, bazik anlamın gelen alkali metaller adıyla anılırlar. Alkali metaller, en dış orbitalleri olan küresel s orbitalinde bir değerlik elektronu taşırlar. Elektronsistemlerinin benzerliğinden, alkali metallerin bir çok özellikleri de birbirine benzer. Her biri, aynı periyotta bulunan diğer elementlere göre daha büyük atoma sahiptirler. Dış orbitaldeki tek elektronu kolaylıkla verip elektron sistemlerini asal gazlara benzeterek +1 değerlikli iyon (katyon) halinde bileşikler oluştururlar. Alkali metal atomlarında elektronlar, çekirdekten uzakta olduklarından koparılmaları kolay, iyonlaşma enerjileri düşük, düşük elektronegativiteli, dolayısıyla en kuvvetli elektropozitif elementlerdir. Işıklandırıldıklarında elektron yayabilirler. Bu sebepten potasyum ve sevyum foto-elektrik hücrelerde kullanılırlar.
Alkali metallerin erime ve kaynama noktaları düşük olup, grupta aşağıya doğru inildikçe erime ve kaynama noktaları daha da düşer. Bıçakla kesilebilecek kadar yumuşaktır. Elektrik akımını ve ısıyı iletirler. İlk kesildiklerinde yüzeyleri gümüş parlaklığındadır.
Sponsorlu Bağlantılar

Tabiatta Bulunuşları


Alkal, metaller tabiatta sadece +1 yüklü iyonlar halinde bulunurlar. En bol bulunanları sodyum ve potasyumdur. Yer kabuğunda bulunan elementler içindealtıncı ve yedinci sırayı alırlar. Lityum daha az bulunmasına rağmen, hemen hemen bütün kayalarda az miktarda rastlanır. Rubidyum ve sezyum çok az bulunur. Radyoaktif bir element olan fransiyum tabiatta hiç bulunmaz. Ancak nükleer reaksiyonlarla eser miktarlarda oluşabilir.

Alkali metal bileşiklerinin pek çoğu suda çözündüklerinden. Genellikle deniz suyunda ve acı kuyu sularında bulunurlar. Tabiatta alkali metallerin bileşiklerinin elde edilmesine yarıyan bir çok yataklar vardır. Bazı tuz yataklarında potasyum, KCI ve KCI, MgCI2 . 6H2O şeklinde bulunmaktadır.

Sodyum ve potasyum iyonları, değişmez bir şekilde bitki ve hayvan dokularında bulunur. Sodyum iyonu hüçre dışı sayılarının, potasyum iyonu ise, hücre içinin başlıca katyonlatındandır. Bu iyonların su kaybını önleme gibi genel fizyolojik görevleri de vardır.

Elde Edilişleri


Alkali metalleri elde edebilmek için bileşiklerinden +1 yüklü iyonlarını indirgemek gerekir. Bu ya elektroliz yada kimyasal yolla yapılır.

Alkali metaller, genellikle, eritilmiş tuzların elektroliziyle elde edilirler. Örneğin sodyum ticari amaçlar için, eritilmiş NaCI ve CaCI2 karışımının 600OC ‘de elektroliziyle tonlarca elde edilir. Tepkimede CaCI2, elektroliz kabında NaCI’nin erime noktasını düşürmeye yarar.

Erimiş NaOH’nin elektrolizi Castner(kesnır) cihzında yapılır.

Alkali Metallerin Genel Özellikleri

  • Alkali metaller değerlik tabakalarında tek elektronu kolayca kaybederek +1 yüklü iyonlar oluştururlar;bu nedenle kuvvetli indirgendirler.
  • Birkaç istisna dışında bileşikleri iyoniktir.
  • Metalik özellikleri gerği parlaktırlar;fakat diğer metallerin aksine,bıçaklakesilebilecek kadar yumşaktırlar.
  • Aleve tutulduklarında çeşitli renkler oluştururlar;Li,Na ve K tuzu çözeltisine batırılmış bir platin tel,alevi sırasıyla kırmızı,sarı ve menekşe renge boyar.
  • Isı ve elektriği çok iyi iletirler.
  • Bulundukları periyotta iyonlaşma enerjileri en küçük,atom ve iyon çapları ise en büyük olan elementlerdir.
  • Diğer metallerin aksine,yoğunlukları ve erime noktaları oldukça düşüktür.Lityum,sodyum ve potasyum yoğunlukları ilginç bir şekilde sudan daha küçüktür.Sezyumun erime noktası o kadar düşüktür ki,sıcak günlerde sıvı halde bulunabilir.
  • Alkali metaller su ile reaksiyona girip, hidrojen gazı verirler.
  • Alkali metallerin su ile etkileşimi oldukça şiddetlidir.Reaksiyonun şiddeti yukarıdan aşağı inildiçe artar.

Alkali metallerin kimyasal özellikleri:

  • Alkali metaller çok aktifdirler. Aktiflik, grupta aşağıya doğru artar. Havada parlaklıkları kaybolur, oksitleri ya da peroksitleri oluşur. Bu yüzden açık havada saklanamazlar. Petrol, toluen gibi, alkali metallerle tepkime vermeyen organik sıvılar içinde saklanırlar.Su ile şiddetli tepkime verirler.Tepkimede H2 gazı yanında bazları oluştururlar.
  • Halojenle birleşerek tuzları oluştururlar.
  • Hidrojenle birleşerek tuzları oluştururlar.
  • Kuvvetli indirgendirler.Başka metalleri bileşiklerinden açığa çıkarırlar

Alkali Metallerin Sanayide Kullanım Yerleri


Alkali metallerin sanâyide yaygın bir kullanım sâhaları vardır. Nükleer reaktörlerdeısı aktarımı için, ısı iletkenleri yüksek olan sıvı sodyum ve sıvs lityum kullanılır. Uzay araçlarında yakıt olarak kullanılan sezyum tuzlarından ayrıca ışık yükseltici lambalarda, kızılötesi lambalarda ve spektrofotometrelerde de faydalanılır. Potasyumun sun’î gübre üretimindeki önemi oldukça büyüktür. Alkali metaller ayrınca muhtelif alaşımlara da katılmaktadır.

Alkali metallerden olan lityum ısıtıldığında belli dalga boyunda, kendine has bir ışık yayar. Bu sebeple işaret fişeklerinde kullanılır.Kimyasal karışıma az bir miktar lityum nitrat tuzu katılırsa parlak kırmızı bir renk meydana geli
Son düzenleyen Safi; 27 Eylül 2016 01:51
Şeytan Yaşamak İçin Her Şeyi Yapar....
Safi - avatarı
Safi
SMD MiSiM
27 Eylül 2016       Mesaj #3
Safi - avatarı
SMD MiSiM

1A Grubu Elementlerinin Genel Özellikleri

Ad:  m1.JPG
Gösterim: 649
Boyut:  33.6 KB

1A grubu elementleri hidrojen (H), lityum (Li); sodyum (Na), potasyum (K), rubidyum (Rb), sezyum (Cs), ve fransiyum elementlerinden oluşur. Grup elementlerinden hidrojen ametal, diğerleri metaldir. Bundan dolayı hidrojen genellikle grubun dışında değerlendirilir. Grup elementlerinin en dış enerji düzeylerinde 1 elektron vardır. Bu da bileşiklerin de bu elektronları kolaylıkla vererek soy gaz elektron düzeyine ulaşıp iyonik yapılı bileşikler oluşturmalarına neden olur. Aynı periyotta atom yarıçapı en büyük olan elementlerdir. Grup içinde elementlerin atom yarıçapları yukarıdan inildikçe artar. İyonlaşma enerjileri ise yukarıdan inildikçe azalır. Bunun nedeni atom yarıçapı arttıkça iyonlaşma enerjisinin azalmasıdır.

Alkali Metaller


Periyodik cetvelin birinci grubunda lityum (Li), sodyum (Na), potasyum (K), rubidyum (Rb), sezyum (Cs) ve fransiyum (Fr) elementleri bulunur. Bu grup elementlerinin hidroksitleri kuvvetli baz özelliği gösterdiğinden bazik anlamına gelen alkali metaller adıyla anılır.

Genel Özellikleri


  • Bu grup elementlerinin son yörüngelerinde bir elektron vardır.
  • Alkali metaller , bir elektronunu kolaylıkla vererek + 1 değerlikli olurlar ve soy gaz elektron yapısına ulaşırlar.
  • Her periyot atom yarıçapı, en büyük ve birinci iyonlaşma enerjisi en küçük ikinci iyonlaşma enerjisi en büyük olan grup 1A elementleriyle başlar.
  • Grup içinde elementlerin atom yarıçapları yukarıdan aşağıya inildikçe artar. Bunun nedeni periyot numarası arttıkça yörünge sayısının da artmasıdır.
  • Grupta, yukarıdan aşağıya inildikçe atom numarası ve çekirdek yükü artar. İyonlaşma enerjisi ise yukarıdan aşağıya inildikçe azalır. Bunun nedeni çekirdek yükünün artması, atom yarıçapının artması yanında daha az etkili olmasıdır.
  • Grupta, yukarıdan aşağıya inildikçe elektron verme yatkınlığı arttığı için metallerin aktifliği de artar.
  • Alkali metallerin tuzları, suda diğer bütün metallerin tuzlarından daha kolay çözünür. Kuvvetli asitlerin alkali metal tuzlarının çözünürlüğü yukarıdan aşağıya inildikçe azalırken zayıf asitlerin alkali metal tuzlarının çözünürlüğü artar.

Fiziksel Özellikleri


  • Metalik özellikleri gereği parlaktır. Diğer metallerin aksine, bıçakla kesilebilecek kadar yumuşaktır. Yeni kesildiklerinde gümüş rengindedir.
  • Isı ve elektriği çok iyi iletir.
  • Diğer metallerin aksine, yoğunlukları ve erime noktalan oldukça düşüktür. Lityumun, sodyumun ve potasyumun yoğunluklan ilginç bir şekilde sudan daha küçüktür.
  • Sezyumun erime noktası o kadar düşüktür ki sezyum sıcak günlerde sıvı hâlde bulunabilir.
  • Bütün alkali metaller, cıvada ısı açığa çıkararak çözünür ve alaşım (amalgam) oluşturur.
Ad:  m2.JPG
Gösterim: 1698
Boyut:  86.5 KB
Ad:  m3.JPG
Gösterim: 523
Boyut:  17.9 KB

Kimyasal Özellikleri


Hepsi çok aktif olup tabiatta serbest hâlde bulunmaz. Havadan kolaylıkla etkilenerek oksit oluşması nedeniyle yüzeyleri matlaşır. Rubidyum ve sezyum ise havada yanar. Bu nedenle Li, Na ve K parafinde veya gaz yağında, Rb ve Cs vakumda saklanır.
Alkali metaller su ile tepkimeye girerek hidrojen gazı açığa çıkarır.
Ad:  m4.JPG
Gösterim: 437
Boyut:  11.0 KB
Tepkime ekzotermik olup çoğu zaman yanma şeklinde gerçekleşir. Çünkü tepkimede açığa çıkan ısı, oluşan hidrojenin alev alması için yeterlidir.
Grup elementlerinin elektronegatiflikleri, halojenler, oksijen, kükürt, fosfor ve hidrojen gibi ametallerinkinden daha düşük olduğu için bu elementlerle kolaylıkla tepkime verir.

kaynak: Kimya Teknolojisi
BEĞEN Paylaş Paylaş
Bu mesajı 1 üye beğendi.
SİLENTİUM EST AURUM
Avatarı yok
nötrino
Yasaklı
2 Şubat 2017       Mesaj #4
Avatarı yok
Yasaklı

Suyla Temas Ettiklerinde Patlayabilen Alkali Metaller!


Ad:  gorsel1_2.jpg
Gösterim: 500
Boyut:  30.1 KB
Alkali metaller (örneğin Lityum, Sodyum, Potasyum, Rubidyum ve Sezyum) hava ile temas ettikleri anda oksitlenir. Bu metaller suya düşerse patlamaya bile yol açabilirler. Tüm atomlar kararlı olmaya yani başka atomlarla tepkimeye giremeyecek hale gelmeye çalışır.

Son enerji seviyelerinde mümkün olan en yüksek sayıda elektrona sahip atomlar kararlıdır. Son enerji seviyesi tam dolu olmayan atomların kararlı hale gelmesi için iki yol vardır. Bu atomlar son enerji seviyelerindeki eksik elektronları tamamlamak için elektron alabilir ya da son enerji seviyelerindeki elektronları vererek kararlı hale gelebilir. Ayrıca atomlar kararlı hale gelebilmek için son enerji seviyelerindeki elektronları diğer atomlarla ortaklaşa da kullanabilirler.

Ad:  gorsel2_5.jpg
Gösterim: 489
Boyut:  46.0 KB
Kararlı olmaya çalışan metaller ise elektron vermeye meyillidir. Alkali metallerin son enerji seviyelerinde tek bir elektron vardır ve başka atomlarla bağ oluşturarak bu elektronlarından kurtulmaya ve kararlı hale gelmeye çalışırlar. Alkali metaller diğer atomlarla tepkimeye girerek bileşik oluşturmaya bu kadar meyilli oldukları için de doğada saf halde bulunmazlar.

Kaynak: Bilimgenç / TÜBİTAK (23 Ocak 2017)
Hızlı Cevap
Mesaj:

Benzer Konular

27 Eylül 2016 / Misafir Kimya
27 Mart 2016 / ThinkerBeLL Kimya
29 Kasım 2010 / Misafir Cevaplanmış
25 Nisan 2011 / Daisy-BT X-Sözlük
Etiketler: Alkali Metaller